пятница, 14 сентября 2012 г.

Մարիամ Շահինյան. «Յուրաքանչյուր փառատոն պետք է գաղափար ունենա»


Այս տարի սեպտեմբերի 24-հոկտեմբերի 31-ը Երեւանում տեղի կունենա Վերադարձի Դասական Երաժշտության Վեցերորդ Փառատոնը: Այն կազմակերպվում է «Արվեստների Պատկերասրահ» Մշակութային Հիմնադրամըª Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի Տիկին Ռիտա Սարգսյանի Բարձր հովանու ներքո:  Փառատոնը հիմնվել է 2007-ին Մարիամ Շահինյանի և Գարիկ Նազարյանի կողմից:
Վերադարձի փառատոն խորագրով ծրագրի իրականացման հիմնական նպատակը ընգծված է հենց վերնագրի մեջ:
Այն  կոչ էª ուղղված է աշխարհասփյուռ բոլոր հայերին՝ վերադառնալ եւ ելույթ ունենալ հայրենիքում:

«Այս տարի սեպտեմբերին կմեկնարկի Վերադարձի վեցերորդ փառատոնը եւ կշարունակվի մինչեւ հոկտեմբերի 31-ը: Այն բաղկացած է 8 համերգներից, որոնք բնույթով շատ տարբեր են. տարբեր են եւ՛ մասնակիցները, եւ՛ ստեղծագործությունները»: Այս մասին մեր հետ զրույցում պատմեց փառատոնի հիմնադիր Մարիամ Շահինյանը:
Ըստ մեր զրուցակցի, ցանկացած փառատոն պետք է ունենա գաղափարախոսություն, եւ այս փառատոնը եւս բացառություն չէ:
«Փառատոնի ընթացքում կներկայացնենք նոր երաժիշտների: Ցանկանում եմ ուրախությամբ նշել, որ փառատոնի հանդիսավոր բացմանը կներկայանա Իսրայելից ժամանած Իսրայել Կամերատա նվագախումբը, որի հետ որպես մենակատար հանդես կգա մեր հայրենակից թավջութակահար, միջազգային մրցույթների դափնեկիր Լեւոն Մուրադյանը: Փառատոնի առանձնահատկությունը կլինի նրանում, որ մենք կունենանք ոչ միայն հայտնի անուններ, այլեւ կունենանք պրեմիերաներ ու տարբեր երաժշտական գործիքների հետաքրքիր համադրություններ»: Կոնկրետ օրինակ բերելով՝ տիկին Շահինյանը նշեց հոկտեմբերի 11-ին տեղի ունենալիք համերգի մասին. «Այդ օրը մենք համերգ ունենք կամերային երաժշտության տանը:Հանդես կգա մեր հայրենակից Հայրապետ Առաքելյանը Գերմանիայի Քյոլն քաղաքից: Նրա հետ հանդես կգան դաշնակահար Ռուդոլֆ Վանկսը եւ  ջութակահար Ֆյոդր Ռուդինը»:  Նշենք, որ վերջինս այս տարի Արամ Խաչատրյանի անվան մրցույթում շահել է Գրան Պրի: Վերադարձի փառատոնին երաժիշտը համատեղ համերգ կունենա նաեւ Հայաստանի Պետական երիտասարդական նվագախմբի հետ:
Հոկտեմբերի 3-ի համերգը հատկանշական է նրանով, որ դաշնակահարուհիներ Արմինե եւ Անահիտ Սողոմոնյան քույրերը, ովքեր ապրում են տարբեր երկրներում, մեկը՝ Հայաստանում, մյուսը՝ Ֆրանսիայում, առաջին անգամ միասին հանդես կգան Երեւանում:
Իսկ կամերային երաժշտության սիրահարները կարող են ներկա գտնվել հոկտեմբերի 16-ի համերգին: Կամերային երաժշտության երեկոյին միասին հանդես կգան հայ ջութակահար Միքայել Հախնազարյանը Գերմանիայից եւ Մարիաննա Շիրինյանը Դանիայից: Ի դեպ, սա եւս նրանց առաջին համատեղ համերգը կլինի Հայաստանում:
«Փառատոնի շրջանակներում մենք ունենում ենք նաեւ հոբելյանական համերգներ, եւ այս տարին եւս բացառություն չի: Հոկտեմբերի 24-ին կունենանք հոբելյանական համերգ՝ նվիրված դաշնակահար Վաչե Ումր-Շատի ծննդյան 90-ամյակին: Համերգը կոչվում է Նվիրում, որը կներկայացնի Վաչե Ումր-Շատի ուսանողուհի, աշխարհահռչակ դաշնակահարուհի Սվետլանա Նավասարդյանը», տեղեկացրեց Մարիամ Շահինյանը:
Ըստ մեր զրուցակցի փառատոնը նպատակ ունի նաեւ մեր մշակույթը ներկայացնել այլ ազգերին: «Եւ մենք դա ի կատար ենք ածում», նշեց նա:
Խոսելով Հայաստանում դասական երաժշտության հանդեպ վերաբերմունքի եւ հանդիսատեսի հետաքրքրվածության մասին՝ տիկին Շահինյանը նշեց.
«Կարծում եմ, որ դասական երաժշտության բավականին շատ փառատոններ կան Հայաստանում, եւ ես ողջունում եմ դա: Մեր փառատոնն, օրինակ, ունի կայուն հանդիսատես, եւ ամեն տարի համալրվում է ոչ  միայն նոր երաժիշտներով, այլեւ երաժշտասերներով: Կարծում եմ, որ հենց դասական երաժշտությունը պետք է շատ պրոպագանդվի, եւ եթե ներկայացվի ճիշտ ծրագիր պրոֆեսիոնալների կողմից, ապա դա ավելի մեծ ընդունելություն եւ մեծ ունկնդիր կունենա:
Այսօր հայ հանդիսատեսը հետաքրքրված է դասական երաժշտությամբ: Երբ 2007-ին ես եւ երաժիշտ Գարիկ Նազարյանը հիմնադրում էինք այս փառատոնը, մտավախություն կար, որ պահանջարկ չի լինի: 2005-ին մենք հիմնադրել էինք «Ազգային պատկերասրահ» միջազգային երաժշտական փառատոնը, եւ մեզ ասում էին՝ փորձեք մեկ ուրիշ ժանրում: Բայց ոչ, ես շատ վստահ կարող եմ ասել, որ եթե լինում են ճիշտ ծրագրեր ու ներկայացնում են լավագույն երաժիշտները, ապա բավականին մեծ արձագանք է գտնում հանդիսատեսի շրջանում»:
Տարիներ առաջ, երբ  փառատոնը նոր էր հիմնվել, կազմակերպիչներն իրենք էին դիմում էինք երաժիշտներին: Իսկ այսօր արդեն կան կայքեր, փառատոնն արդեն հայտնի եւ երաժիշտներն իրենք են դիմում մասնակցության համար:
«Շատ վստահ կարող եմ ասել, որ մենք ունենք մեկ-երկու տարի առաջ ծրագրած համերգներ, որոնք ֆինանսական հնարավորության դեպքում կիրագործենք: Նշեմ, որ մեր բոլոր փառատոնների միակ եւ շարունակական հովանավորը Վիվասել ՄՏՍ-ն է, ում մենք մեր խորին շնորհակալությունն ենք հայտնում, քանի որ առանց այդ օգնության փառատոնն ուղղակի չէր լինի», հավելեց տիկին Շահինյանը:
Վերադարձի փառատոնի հիմնադիրը կարծում է, որ փառատոնները կարեւոր են, սակայն պետք է հաշվի առնել մի շատ կարեւոր հանգամանք. փառատոնը երբեք պետք չէ դիտել որպես մեկ համերգի կազմակերպում: Փառատոնը պետք է մեծ գաղափար ունենա:
«Եւ երբ գաղափարը, երաժիշտները, կազմակերպիչները համախմբվում են, ստեղծվում է իրոք մի տոն հանդիսատեսի համար, ով ամեն տարի սպասում է դրան: Ես վերջերս մի փառատոնի բացման էի, որտեղ մարդիկ մոտենում էին ինձ եւ հարցնում է, թե մեր փառատոնի բացումը երբ է լինելու: Սա արդեն գնահատական է հանդիսականի կողմից, երբ ոչ թե դու ես իրեն կանչում, այլ ինքն է սպասում փառատոնին:
Փառատոնը դառնում է փառատոն, երբ կան խնդիրներ եւ կան դրանց լուծումները: Եթե խնդիր չկա, չի լինի եւ լուծում, հետեւաբար դա կդառնա սովորական մի համերգ»:
Հաճախ հայ երաժիշտները դժգոհում են, որ իրենց համերգները կիսադատարկ դահլիճներում են անցնում. պատասխանելով դիտարկմանը՝ Մարիամ Շահինյանը նշեց, որ Վերադարձի փառատոնի ընթացքում իրենք անպայման փորձում են ներկայացնել մեր տեղացի երաժիշտներին:
«Մենք ունենք իրոք տաղանդավոր երաժիշտներ, ում համար մենք պետք է կարողանանք բեմ ապահովել: Հիմնադրելով այս փառատոնը՝ մենք նպատակ ունեինք տեղ տալ մեր հայրենակիցներին, եւ ոչ միայն նրանց, ովքեր դրսում են, այլեւ նրանց, ովքեր ապրում եւ ստեղծագործում են Հայաստանում: Դրա վառ օրինակը համերգների ընթացքում տեղացի եւ դրսից եկած երաժիշտների համատեղ կատարումներն են», ամփոփեց մեր զրուցակիցը:

Թամարա Գրիգորյան 

среда, 5 сентября 2012 г.

Արցախի Վանք գյուղու՞մ եք. գազանանոց ՄԻ՛ գնացեք



Այս տարի արցախյան ամառային ճամփորդության ընթացքում այցելեցինք չքնաղագույն Գանձասար: Եկեղեցով ու շրջակա աննման բնությամբ բավականին զմայլվելուց հետո մենք եւս, ինչպես թերեւս բոլոր զբոսաշրջիկները, իջանք Վանք գյուղ: Գանձասարի շնորհիվ այս գյուղը շատ աշխույժ է եւ անընդհատ հյուրեր է ընդունում: Վանք գյուղում ծնված մեծահարուստ Լեւոն Հայրապետյանը, ով այժմ գյուղում չի բնակվում, այնտեղ հյուրանոցներ է կառուցել, բարեկարգել դպրոցը, մանկապարտեզը…
Գանձասարում ու Վանք գյուղում անցած տարի ամռանն էլ էի եղել ու տարածքին քիչ թե շատ ծանոթ  լինելով՝ ես էի առաջնորդում սիրելիիս գյուղում: Մանկապարտեզ-գյուղապետարանը (չեմ սրամտում, գյուղի գյուղապետարանն ու մանկապարտեզը միեւնույն շենքում են), դպրոցը, ազատամարտիկներին նվիրված պուրակը դիտելուց հետո որոշեցինք այցելել նաեւ կենդանաբականակ այգի: Նախորդ այցելությանս ժամանակ այնտեղ չէի եղել (թե չէ այս անգամ հաստատ էլ չէինք գնա), ու կենդանաբանական այգու գոյության մասին պատմող մեծ ցուցանակը տեղադրված էր գյուղի կենտրոնում:
Մի խոսքով 350 դրամ արժողությամբ տոմս գնեցինք ու ներս մտանք: Տարածքն առհասարակ մի տեսակ թափթփված էր, ու պիտի բավականին առաջ շարժվեինք, որպեսզի տեսնեինք «կենդանականական այգի» անվանումն արդարացնող որեւէ երեւույթ: Առաջինը, որ հանդիպեցին, հավի տիպի, բայց քիչ ավելի փոքր թռչուններ էին: Այնուհետեւ մի վանդակի մեջ ոզնի էր ու թռչնի ինչ-որ մի տեսակ, կարծեմ բու:
Ամենասարսափելին սակայն, դեռ առջեւում էր: Խիստ անմխիթար էր արջի ու երկու առյուծների դրությունը: Իրենց չափերին անհամեմատ փոքր վանդակում նրանք ուղղակի տանջահար էին: Իսկ գարշահոտը….դա բառերով կամ լուսանկարով, իհարկե, փոխանցել չի կարելի, միայն ասեմ, որ ես մի կերպ խեղդվելով հասցրի դուրս վազել տարածքից: 

Բացի խեղճ առյուծներից ու արջից, այստեղ պահվում էին նաեւ գայլ, լուսան: «Սիրամարգ» նշումով վանդակում այլ թռչուններ էին: Սաստիկ գարշահոտի պատճառով մնացած կենդանիներին լավ ուսումնասիրել չկարողացա, բայց նրանք բոլորն էլ անմաքուր էին ու խիստ փոքր վանդակներում:
Զայրացա ու զարմացած, թե ինչպես կարելի է խեղճ կենդանիներին այդպես պահել ու դեռ մի հատ էլ անունը գազանանոց դնել ու մարդկանց վրա տոմս վաճառել, մոտեցա մի կնոջ, ով տարածքում ծաղիկներ էր մշակում: Հարցնում եմ՝ այս գազանանոցը տնօրեն ունի՞, ասում է այո՝ Գուրգեն Վլադիմիրովիչը, ու ցույց է տալիս մի հեռացող մեքենա, որի մեջ էր նաեւ Գուրգեն Վլադիմիրովիչը: Կարելի է ենթադրել, որ վերջինս Լեւոն Հայրապետյանի եղբոր՝ Վլադիմիր Հայրապետյանի որդին է. վերջինս Վանքում վերահսկում է Լ. Հայրապետյանի հիմնած հյուրանոցներին:
Ասում եմ՝ բա ինչու՞ է այսպես գարշահոտ, ասում է՝ երեւի խոզերից է: «Իսկ շատ այցելուներ ունե՞ք», հարցնում եմ: «Հա, շատ,-պատասխանում է, ամեն օր էլ տուրիստներ են գալիս…»:
Այս խեղճ կենդանիներին իսկապես կենդանապաշտպանների օգնությունն է պետք: Եթե ինչ-որ մեկն իսկապես ուզում է կենդանիներին օգնել եւ հնարավորություն ունի, կարող է լրջորեն զբաղվել այս հարցով: 

понедельник, 3 сентября 2012 г.

Բոտերո. «մարմնեղ կերպարների» արվեստագետը


Վերջերս Երեւանի Կասկադ համալիրում տեղադրվեց կոլումբիացի նկարիչ եւ քանդակագործ Ֆերնանդո Բոտերոյի «Ծխող կինը» արձանը: Այն մեծ իրարանցում առաջացրեց երեւանաբնակ հասարակության մեջ, Բոտերոյի հերսոսուհուն ընդունեցին, մերժեցին, ամուսնացրին, հետ ուղարկեցին եւ այլն:
Համացանցում նայեցի, Բոտերոյի մասին հայերենով գրեթե տեղեկատվություն չգտա: Անգլերենից թարգմանաբար ներկայացնեմ կոլումբացի արվեստագետի կյանքն ու ստեղծագործությունը:
Եւ այսպես, ըստ Վիկիպեդիայի, Ֆերնանդո Բոտերո Ագուլոն ծնվել է 1932 թ. ապրիլի 19-ին: Նա կոլումբիացի ֆիգուրատիվ արվեստագետ է: Նրա աշխատանքները յուրահատուկ ոճ ունեն, որն իր անունով էլ կոչվում է, ''Boterismo'', «բոտերոյական»: Նրա աշխատանքներն ինքնություն ունեն, որը շփոթել հնարավոր չէ: Բոտերոն պատկերում է կանանց, տղամարդկանց, առօրյա կյանքը, պատմական դեմքեր ու դեպքեր, կենդանիներ եւ բնական աշխարհը: Նա ստեղծում է ծավալային կերպարներ եւ դրանք համեմում է ոչնչացնող քննադատությամբ , հեգնանքով, հումորով եւ անկեղծությամբ:
Բոտերոն ինքն իրեն անվանում է «ամենակոլումբիացին բոլոր կոլումբիացիներից»՝ չնայած Կուլբիայում տարվա մեջ մեկ ամիս է անցկացնում: Եւ սա շնորհիվ աշխարհում ընդունված արվեստի միջազգային միտումներից մեկուսացված լինելուն: 
Ազգային ճանաչում է ձեռք բերել 1958 թ,, երբ Կոլումբիացի արվեստագետների ցուցահանդեսում շահեց առաջին տեղը:  Մեծապես աշխատելով Փարիզում՝ վերջին երեք տասնամյակներում համաշխարհային ճանաչում է ձեռք բերել՝ իր նկարների ու քանդակների ցուցահանդեսները ներկայացնելով ամբողջ աշխարհում: Նրա աշխատանքները հիմնականում պահվում են մեծ թանգարաններում, հավաքածուները պահվում են կորպորացիաներում ու մասնավոր հավաքողների մոտ:
Կյանքը:
Ֆերնանդո Բոտերոն ծնվել է Կոլումբիայի Մեդելլին քաղաքում, Դավիդ Բոտերոյի եւ Ֆլորա Անգուլոյի ընտանիքում: Ընտանիքի երեք երեխաներից երկրորդն է: Հայրը, Դավիդը, վաճառական էր: Նա մահացել է, երբ Ֆերնանդոն ընդամենը չորս տարեկան էր: Մայրն աշխատում էր որպես դերձակ: Հորեղբայրը նրա կյանքում որոշիչ դեր ունեցավ: Չնայած Բոտերոն մեծանում էր թանգարաններում ներկայացված արվեստից մեկուսացած, սակայն բարոկկո ոճը նրա վրա մեծ ազդեցություն էր թողնում: Բարոկկոյին Ֆերնանդոն ծանոթ էր քաղաքում առկա եկեղեցիներից:
1944 թ. Բոտերոն, ավարտելով ճիզվիտական դպրոցը, գնաց մատադորների դպրոց: Վերջինում ուսուցումը տեւելու էր երկու տարի, ու ապագա արվեստագետին այնտեղ տարավ հորեղբայրը: 1948-ին, երբ Բոտերոն 16 տարեկան էր, տպագրեց իր առաջին իլուստրացիաները կիրակնօրյա El Colombiano օրաթերթում: Ստացած հոնորարը նա վճարեց Liceo de Marinilla de Antioquia ավագ դպրոց հաճախելու համար: Բոտերոյի աշխատանքն  առաջին անգամ ցուցահանդեսի մասնակցեց 1948-ին, որտեղ այն ցուցադրվեց շրջանի այլ արվեստագետների աշխատանքի հետ:
1949-1950 Բոտերոն աշխատել է որպես դիզայներ: Իսկ 1951-ին նա տեղափոխվեց Բոգոտա:  Նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը Բոգոտայի Galería Leo Matiz-ում էր: Դա տեղի ունեցավ Բոգոտա այցելելուց մի քանի ամիս անց: 1952-ին մի խումբ արվեստագետների հետ այցելեց Բարսելոնա եւ մնաց այնտեղ մինչեւ Մադրիդ մեկնելը: Մադրիդում Բոտերոն սովորել է Սան Ֆերնանդոյի ակադեմիայում: 1952-ին վերադարձավ Բոգոտա, որտեղ անհատական ցուցահանդես ունեցավ Leo Matiz պատկերասրահում:
1953-ին Բոտերոն տեղափոխվեց Փարիզ, որտեղ իր ժամանակի մեծ մասն անց էր կացնում Լուվրում, ուսումնասիրում էր այնտեղ ցուցադրված գործերը: 1953-54 թթ. ապրել է Իտալիայի Ֆլորենցիա քաղաքում եւ այնտեղ ուսումնասիրել է Վերածննդի վարպետների աշխատանքները: Վերջին երեք տասնամյակների ընթացքում Բոտերոն հիմնականում ապրել է Փարիզում, բայց տարվա մի ամիսն անպայման անց է կացնում իր հարազատ քաղաք Մեդելլինում: Նա ավելի քան 50 ցուցադրություններ է ունեցել աշխարհի խոշորագույն քաղաքներում եւ նրա աշխատանքները վաճառվում է մի քանի միլլիոն դոլարներով:
Առաջին անգամ Բոտերոն ամուսնացել է Գլորիա Զեայի հետ, ով հետագայում դարձել է Կոլումբիայի մշակույթի նախարար: Նրանք երեք երեխա են ունեցել: 1960-ին նրանք բաժանվել են եւ երկուսն էլ կրկին ամուսանցել են:

пятница, 31 августа 2012 г.

Քարվաճառ գնալու ցանկությունը շատ մեծ է, իսկ տեղ հասնելը՝ շատ դժվար

Արցախյան ազատամարտը հայ ժողովրդի նորոօրյա պատմության ամենակարեւոր դրվագներից է: Հայ ազգին պարտադրվեց պատերազմ, ու հայ ազգն այն հաղթեց: Հաղթեց այնպիսի պայմաններում, որ շատ-շատերի կարծիքով պետք է որ չկարողանար հաղթել: Արցախյան հերոսամարտի հաղթանակն այնքա~ն սպասված էր դարերով հալածված ու չարչրկված հայ ազգի համար: Դարերի վրեժը մի բռունցք դարձավ ու հարվածեց թշնամու ճակատին, դարերով խեղդված հայի ձայնը պոռթկաց, ու հայն ասաց իր խոսքը: Հայը ոչ միայն պահպանեց իր Հայրենիքի վտանգված մի մասը, այլեւ առաջ շարժվեց ու Հայրենիքի դարերով գերված մի քանի հատված էլ ազատագրեց: Եռաբլուրում ամեն օր մեր այցերին սպասող ու մեզ թախծոտ աչքերով նայող 18-20 տարեկան մատաղ երիտասարդներն ասում են դարերով սպասված այս հաղթանակի գինն ու թույլ չեն տալիս մոռանալ, թե քանի մոր աչքի արտասուք արժեցավ գերված Հայրենիքի մի հատվածն ազատելը:
Հաղթանակը թեւեր է տալիս, ու կարելի էր կարծել, թե արցախյան հերոսամարտից հետո հայ ազգի շունչը բացվելու էր, ու թեւերը թափ էին հավաքելու: Կարելի էր կարծել, թե ազատագրված հայրենիքն այնպես էր շենացվելու, որ հայ հողը հայ մարդու կարոտը մի լավ առնի…
Բայց այդպես չեղավ: Թերեւս դա մեծ քաղաքականության խաղն է, որտեղ իմ նման ռոմանտիկն անելիք չունի, ինչեւէ, ազատագրված հայրենիքը մնաց… ամայի: Իհարկե, քաղաքական բացատրություններ եղան, բայց հայ զավակին կարոտած մայր հողը դժվար թե հետաքրքրվի այդ բացատրություններով: Մասսայական կազմակերպված վերաբնակեցում ազատագրված հողում այդպես էլ տեղի չունեցավ ազատագրումից ի վեր: Իսկ դա արդյո՞ք չի նշանակում չգնահատել հաղթանակը: Ազգովի չկարողացանք գնահատել Արցախյան հաղթանակն ու չկարողացանք այն մեր ժամանակի համար պայծառ մի փարոս  սարքել: Չկարողացանք արցախյան հաղթանակի շնորհիվ պարտված ու խեղճ ազգից հաղթած ազգ դառնալ….միգուցե դա մի հաղթանակով չի լինում, միգուցե, չգիտեմ….բայց կարծում եմ, որ ազատագրված հողը բնակեցնելն էլ երկրորդ հաղթանակը պիտի լիներ, կամ էլ պիտի ամբողջացներ հաղթանակն ու ասեր տղերքին. դուք արյունն իզուր չեք թափել…
Որտեղից ուր հասա…. Իրականում գրառումն սկսելիս ուրիշ բան էի ցանկանում պատմել: Ինչեւէ, ազատագրված Հայաստանի բախտը մի տեղ բերեց. այնտեղ բնակվելու գնացին մի քանի մարդիկ, ովքեր արցախյան հաղթանակն իրենցը համարեցին ու համարձակվեցին վայելել հաղթանակի պտուղները: Նրանք պարզապես գնացին բնակվելու ազատագրված Հայաստանում՝ Քարվաճառում, Քաշաթաղում…. Այդ մարդկանցից ամենալավը ճանաչում եմ ամենահայտնի քարվաճառցուն՝ Ալեքս Քանանյանին ու իր տիկնոջը՝ Խանդութ Ավետյանին: Այս մարդիկ Քարվաճառի շենացման համար իսկապես մեծ գործ են անում, որի արդյունքներն այսօր էլ տեսանելի են, սակայն հուսով եմ, որ ապագայում էլ ավելի ցայտուն են դառնալու:
Հենց Ալեքսից էլ առաջին անգամ լսեցի Քարվաճառի մասին ու տեսա դրախտավայրի նկարները: Որոշ ժամանակ անց ես ու սիրելիս որոշեցինք տեղափոխվել՝ Քարվաճառում մշտական բնակություն հաստատելու, բայց սա այլ պատմություն է, որի մասին խոստանում եմ անպայման գրել:
Անդրադառնալով ազատագրված տարածքի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրներին՝ այսօր կխոսեմ Քարվաճառ հասնելու տրանսպորտային խնդրից, ինչըը տարածքի՝ մայր Հայաստանի հետ կապվելու ու ինչու չէ, նաեւ վերաբնակեցման գործընթացում շատ առանցքային դեր ունի:

понедельник, 20 августа 2012 г.

Բաց նամակ Վիվասել-ՄՏՍ-ին. Արցախում ես Հայաստանում եմ


«Մաղթում ենք Ձեզ հաճելի այց: Տվյալ գոտում ռոումինգի սակագներն են: Մուտքային զանգ-25 դրամ րոպե, ելքային զանգ- Հայաստան 140 դրամ րոպե…»:

Վիվասել-ՄՏՍ բջջային օպերատորի բաժանորդը, ստանալով այս նամակը, բնականաբար իրավունք ունի կարծելու, որ ինքը նամակն ստանալու պահին այլեւս Հայաստանում չէ:
Նամակը տեղին է եւ նորմալ, եթե բաժանորդն այն ստանում է Հայաստանը լքելուց հետո: Սակայն ես, Վիվասել-ՄՏՍ-ի բաժանորդս, նշված նամակն ստացա դեպի Արցախ այցելության ժամանակ:

Փաստորեն, հարգելի Վիվասել-ՄՏՍ, ըստ Ձեզ, Արցախը Հայաստան չէ: Այն, որ Արցախը պատմականորեն Հայաստանի մաս է, բազմիցս քննարկվել եւ ապացուցվել է: Պատմական իրողություններին այստեղ չեմ անդրադառնա:

Ես ծնունդով Վանաձորից եմ, եւ իմ քաղաքում ճանաչում եմ ընտանիքներ, որոնց զավակները մասնակցել են արցախյան հերոսամարտին ու արցախյան հողերի ազատագրմանը, մասնակցել են, վիրավորվել, զոհվել: Վանաձորցի իմ եղբայրը մեկուկես տարի բավականին ծանր պայմաններում եւ անտրտունջ ծառայել է Մեխակավան քաղաքում, որը, ըստ Ձեր տրամաբանության, Հայաստան չէ:

Ես պատրաստվում եմ բնակություն հաստատել Քարվաճառում, որը, կրկին ըստ Ձեր հաղորդագրության, Հայաստան չէ:

Հարգելի Վիվասել-ՄՏՍ, ես շատ լավ գիտեմ, որ այսօր ՀՀ պետական վերին ատյանները եւս Արցախը Հայաստանից անջատ են հռչակում: Սակայն կարծում եմ, որ պետական վերնախավի կատարած սխալն արդարացում չի մյուսների համար:

Ես Վիվասել-ՄՏՍ անդավաճան բաժանորդ եմ արդեն յոթ տարուց ավելի եւ չեմ ցանկանում ամեն անգամ Արցախ այցելելիս ստանալ մի նամակ, որը կարդալուց հետո ցանկանում եմ նամակագրին խիստ բարկացած պատասխանել. Արցախը Հայաստան է, Արցախը Հայաստան է ու վերջ, հասկանու՞մ եք:

Ուստի առաջարկում եմ «Հայաստանի առաջատար բջջային օպերատոր»-ին վերացնել ռոումինգը Արցախի տարածքում՝ այդպիսով նաեւ նպաստելով Արցախի՝ մայր Հայաստանին ինտեգրվելու կարեւորագույն գործընթացին:
Թամարա Գրիգորյան

понедельник, 13 августа 2012 г.

«Պարենք հայերեն»-ը պարեց Քարվաճառում (լուսանկարներ)

Օգոստոսի  13-ի «Պարենք հայերեն» երիտասարդական նախաձեռնության մասնակիցներն այցելեցին Քարվաճառ: Տեղի երիտասարդների հետ նրանք քաղաքում կատարեցին մի շարք ազգային պարեր, շփվեցին քաղաքի բնակիչների հետ:

Երիտասարդները Քարվաճառ էին այցելել ավելի վաղ եւ հասցրել էին նաեւ ծանոթանալ տեղի տեսարժան վայրերին: Նախաձեռնության անդամներից շատերի համար այցելությունը դեպի Քարվաճառ առաջինը չէր. նման միջոցառում կազմակերպվել էր նաեւ նախորդ տարի:

Նշենք, որ «Պարենք հայերեն» նախաձեռնության անդամները պարբերաբար կազմակերպում են ազգային պարերի փառատոններ Հայաստանի տարբեր շրջաններում եւ Երեւանի տարբեր համայքներում:





воскресенье, 12 августа 2012 г.

Դսեղի եկեղեցին առանց քահանա. «Տարին մի կնունք որ լինի, լավ ա»


Լոռու մարզի Դսեղ գյուղը առավելապես հայտնի է որպես հայ մեծանուն գրող Հովհաննես Թումանյանի ծննդավայր: Գյուղ այցելած զբոսաշրջիկներն անպայման այցելում են Թումանյանի տուն-թանգարան, որը գյուղի կենտրոնում է, հրապարակի մոտ:

Թումանյանի տուն-թանգարանի հարեւանությամբ է գտնվում գյուղի միակ գործող եկեղեցին, որտեղ երկար տարիներ հոգեւոր սպասավորությամբ է զբաղվել մեծանուն գրող հայրը՝ Տեր-Թադեւոսը: Վերջինս թաղված է հենց եկեղեցու բակում:

Ներկայումս գյուղի եկեղեցին հիմնականում դատարկ է: Ինչպես մեր հետ զրույցում նշեց եկեղեցու մոմավաճառ տիկին Մարինեն, ինքը հաճախ է մոտենում տուն-թանգարան այցելած զբոսաշրջիկներին, ասում է, որ կողքի կառույցը եկեղեցի է, եւ հյուրերը մտնում են այն եւս դիտելու:

«Գյուղում հավատացյալները շատ չեն», ասում է տիկին Մարինեն:


Եկեղեցին այլեւս քահանա չունի. նրան վերջերս տեղափոխել են այլ վայր՝ ծառայելու:
Սակայն բնակիչներին քահանայի բացակայությունը չի էլ հուզում: Այն հարցին, թե մարդիկ հոգեւորական չե՞ն պահանջում, եկեղեցու աշխատակիցը քմծիծաղ տվեց. «Ի՞նչ պահանջել, այ բալա, ու՞մ ա պետք: Երբ որ քահանան կար, գնում էր դպրոց, ուսուցիչներին ասում էր, որ կիրակի օրը պատարագ կա, գան, լսեն: Մի քանիսը մի քանի րոպեով գալիս էին ու շուտ հեռանում: Ասում են՝ ժամանակ չունենք: Բայց հավատացող մարդը միշտ էլ ժամանակ կգտնի»:

Ինչպես նշեց տիկին Մարինեն, հարսանիքներ, մկրտություններ եկեղեցում շատ հազվադեպ են տեղի ունենում: «Էնքան մարդ ա ամուսնանում, բայց հազարից մեկն ա եկեղեցի գալիս: Կնունք էլ, տարին մի երեխա որ կնքեն, շատ լավ ա»: 

Եկեղեցական տոների ժամանակ կամ կնունք-հարսանիքի դեպքում Վանաձորից, Ալավերդուց քահանա է հրավիրվում՝ գյուղի եկեղեցում ծեսը կատարելու համար:

Նշենք, որ եկեղեցին 5-6-րդ դարի կառույց է, վերջին տարիներին վերանորոգվել է. ամրացվել է տանիքը, փոխվել են լուսամուտները: Ծրագրվում է փոխել նաեւ դուռը, որն արդեն ճաքել է: 

Թամարա Գրիգորյան